A- A A+

Wydział Fizyki i Astronomii

Adres

Wydział Fizyki i Astronomii

ul. Prof. Z. Szafrana 4a

65-516 Zielona Góra

tel.: 68 328 28 78

fax: 68 328 28 80

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Dla studentów

Informacja o zajęciach, które nie mogą być  zrealizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość: (aktualizacja)
Fizyka
Fizyka medyczna
Astronomia

MOST - rekrutacja na semestr zimowy

 


 

 

Nasi partnerzy w programie Erasmus+

Biuro Karier

 

Dr hab. Piotr Lubiński, prof. UZ, i doktorant mgr Alexandros Filothodoros (obaj z Wydziału Fizyki i Astronomii UZ) wraz ze współpracownikami opublikowali w czerwcu 2020 roku w czasopiśmie The Astrophysical Journal pracę "Distinct Accretion Modes of Cygnus X-1 Revealed from Hard X-Rays". Publikacja ta została właśnie wyróżniona przez Europejską Agencję Kosmiczną jako obraz miesiąca satelity INTEGRAL (INTEGRAL Picture of the Month, strona satelity (https://www.cosmos.esa.int/web/integral/home).

Publikacja przedstawia wyniki badań najwcześniej odkrytego układu podwójnego z czarną dziurą, Cyg X-1, w konstelacji Łabędzia. Źródłem materii opadającej na czarną dziurę jest w tym układzie bardzo duża gwiazda, niebieski nadolbrzym. Z powodu swej dużej jasności w zakresie promieniowania rentgenowskiego i gamma jest to najlepiej zbadany układ z czarną dziurą. Tym niemniej, pozostaje tu wiele zagadek do wyjaśnienia, a rezultatem badań naszych naukowców jest kolejna tajemnica: specyficzne mody akrecji materii na czarną dziurę w tym układzie. Układ Cyg X-1, jak prawie wszystkie układy podwójne z czarną dziurą, ewoluuje pomiędzy dwoma skrajnymi stanami widmowymi, tzw. stanem miękkim, gdzie dominuje emisja z dysku materii otaczającej czarną dziurę i tzw. stanem twardym, gdzie głównie emituje obszar gorącej plazmy w pobliżu czarnej dziury. Na podstawie badań w zakresie promieniowania rentgenowskiego o niższych energiach wydawało się, że ta ewolucja przebiega w sposób mniej więcej ciągły.

Satelita INTEGRAL jako pierwszy zebrał dla układu Cyg X-1 ogromny zestaw danych o bardzo dobrej jakości w zakresie wysokoenergetycznego promieniowania rentgenowskiego. W tym zakresie energii dominuje emisja plazmy, co pozwoliło lepiej zdiagnozować geometrię tego składnika układu. Okazało się, że wyznaczone wartości jasności układu i nachylenia widma rentgenowskiego przejawiają na diagramie gęstości danych sześć odrębnych struktur, zamiast układać sie w mniej więcej ciągłe pasmo. Oznacza to, że geometria plazmy przyjmuje pewne specyficzne mody, czego przyczyny na razie nie znamy. Teoretyczne wyjaśnienie tej zagadki może mieć duże znaczenie dla fizyki czarnych dziur. Satelita INTEGRAL nadal obserwuje układ Cyg X-1; nowe dane i bardziej zaawansowana analiza powinny pomóc w naprowadzeniu teoretyków na właściwe rozwiązanie.